19/09/2026 Wijn 123
19/09/2026 Primair, secundair & tertiair
Waar komen aroma's in wijn vandaan?
Tijdens deze wijnclubavond doken we in een van de boeiendste aspecten van wijnproeven: de oorsprong van aroma's in wijn. Waarom ruikt de ene wijn naar vers fruit en bloemen, terwijl een andere doet denken aan boter, toast, leer, gedroogd fruit of honing?
Aan de hand van zeven uiteenlopende wijnen onderzochten we de invloed van de druif, de vinificatie, de rijping en de tijd op het aromatische profiel van wijn.
1. Primaire aroma's – De druif en haar karakter
Grüner Veltliner Bulle 2025 – Weingut Hofmann
We begonnen met een jonge Grüner Veltliner. Deze wijn vormde het vertrekpunt om primaire aroma's te bespreken: aroma's die rechtstreeks verband houden met de druif en haar natuurlijke aromatische bestanddelen.
Denk aan citrus, groene appel, peer, bloesem en soms witte peper.
2. Secundaire aroma's – De invloed van de wijnmaker
Arrogant Frog Toasty and Buttery Chardonnay 2025
Bij deze Chardonnay lag de focus op de aroma's die tijdens de wijnbereiding ontstaan of sterk worden beïnvloed door de toegepaste technieken.
De associaties met boter en toast vormden een mooie aanleiding om te praten over malolactische omzetting, waarbij scherper appelzuur wordt omgezet in zachter melkzuur, en over de invloed van eikenhout, toastingsgraden en eventuele rijping op de fijne gistcellen (sur lie).
Deze technieken kunnen aroma's van boter, room, vanille, toast en gebak versterken.
3. Flesrijping – Hoe een wijn evolueert
Skoff Stoan Sauvignon Blanc 2017
Met deze Sauvignon Blanc uit 2017 maakten we de overgang naar flesrijping en tertiaire aroma's.
Waar jonge Sauvignon Blanc vaak herkenbaar is aan frisse citrus, groene kruiden en uitgesproken fruit, kunnen tijdens de rijping nieuwe aroma's ontstaan. Denk aan honing, gedroogde kruiden, wasachtige toetsen en complexere, rijpere fruitaroma's.
De wijn liet toe om stil te staan bij de vraag hoe een druif die doorgaans met frisheid en expressief fruit wordt geassocieerd, zich na jaren op fles kan ontwikkelen.
4. Zwoel fruit uit de Douro
CVD Fagote Reserva Tinto 2022
Fruitige aroma's zoals rood en zwart fruit in de hoofdrol hier, een voorbeeld van een primair aromatisch profiel.
5. Verfijnde vatrijping uit het naburige Thorn
Thorn Pinot Noir Barrique 2023
Bij deze Pinot Noir stond de invloed van eikenhout centraal. Een houtvat kan aroma's afgeven, zoals vanille, kruidnagel, toast en geroosterde toetsen. Tegelijk beïnvloedt het de ontwikkeling van de wijn door de beperkte zuurstoftoevoer via het vat en de interactie met de wijn.
We bespraken hoe houtopvoeding het fruit kan aanvullen, maar ook kan overheersen wanneer de keuze van het vat en de duur van de opvoeding niet in balans zijn met het karakter van de wijn.
Pinot Noir vormde hiervoor een interessante druif, omdat zijn doorgaans verfijnde fruitkarakter relatief snel door uitgesproken houtinvloeden kan worden overvleugeld.
6. Een klepper met mooi flesrijping
Blaufränkisch Mariental 2012 – Weingut Ernst Triebaumer
Met deze gerijpte Blaufränkisch uit Burgenland kwamen we bij de ontwikkeling van rode wijn op fles.
Naast fruit kunnen tijdens de rijping aroma's ontstaan die doen denken aan leer, tabak, bosgrond, gedroogde kruiden, paddenstoelen en gedroogd fruit. Welke aroma's daadwerkelijk aanwezig zijn, hangt onder meer af van de rijpingsomstandigheden en de evolutie van de individuele fles.
De wijn bood een gelegenheid om te onderzoeken hoe het oorspronkelijke fruitkarakter verandert en hoe tertiaire aroma's de complexiteit van een gerijpte rode wijn kunnen vergroten. En we bespraken ook wat nu exact de ideale rijpingsomstandigheden zijn.
7. Lang leve oude schimmelwijn!
Haider Trockenbeerenauslese 1995 – Welschriesling
We sloten af met een bijzondere zoete wijn van meer dan dertig jaar oud. Deze Trockenbeerenauslese vormde een uitgelezen gelegenheid om de invloed van tijd op aroma's te bespreken.
Bij edelzoete wijnen kunnen aroma's van honing, gedroogde abrikoos, gekonfijt fruit en marmelade voorkomen. Tijdens de flesrijping kunnen daar complexere toetsen bij komen, zoals karamel, noten, boenwas en gedroogd fruit.
De hoge suikerconcentratie en de zuren spelen een belangrijke rol in het behoud en de ontwikkeling van zulke wijnen.
Wat nemen we mee naar huis?
Primaire aroma's: verbonden met de druif en haar aromatische bestanddelen.
Secundaire aroma's: ontstaan of worden beïnvloed tijdens de wijnbereiding, onder meer door langdurig contact met de lie, malolactische omzetting en houtopvoeding.
Tertiaire aroma's: ontwikkelen zich tijdens de rijping, zowel op vat als op fles.
Deze categorieën zijn een handig hulpmiddel om wijn beter te begrijpen, al zijn de grenzen niet altijd strikt af te bakenen. Sommige aroma's kunnen immers door verschillende processen ontstaan of worden beïnvloed.
Door zeven verschillende wijnen naast elkaar te proeven, ontdekten we hoe veelzijdig wijn kan zijn en hoe druif, wijnmaker en tijd samen het uiteindelijke aromatische profiel bepalen.
De winnaar van de avond?
Voor mij persoonlijk was dat zonder twijfel de Skoff Stoan. Sauvignon Blanc weet me niet altijd te overtuigen, maar Skoff slaagt er keer op keer in om er pareltjes van te maken waar je simpelweg niet omheen kan. En als zo'n wijn dan ook nog wat flesrijping achter de rug heeft? Oh boy!
Binnen de groep viel de boterige Arrogant Frog bijzonder in de smaak. Misschien wel de wijn uit deze line-up die het duidelijkst liet zien wat hij in huis heeft. En dan was er nog de CVD Fagote, die uitblinkt in toegankelijkheid en een bijzonder sterke prijs-kwaliteitverhouding.
En die Trockenbeerenauslese? Tja, je krijgt niet elke dag een wijn van dertig jaar oud in je glas. Zelfs de bijbehorende foto's van de door botrytis verschrompelde en beschimmelde druiven konden de pret niet drukken. Er werd dan ook met zichtbaar plezier van deze bijzondere wijn gesnoept!
https://mariowijn.nl/home/556-gruener-veltliner-bulle-weingut-hofmann-2025.html
https://www.gall.nl/arrogant-frog-toasty-and-buttery-chardonnay-wit-75cl-448532.html
https://mariowijn.nl/home/327-sauvignon-blanc-stoan-skoff-original-2017.html
https://adega-mobem.be/product/fagote-reserva-tinto/
https://www.bovino.be/wijngoed-thorn/pinot-noir-777-barrique/a10754
https://mariowijn.nl/home/314-blaufraenkisch-mariental-weingut-et-triebaumer-2012.html
https://mariowijn.nl/home/469-welschriesling-trockenbeerenauslese-late-release-0375-weingut-haider-1995.html